CMK TASARI

CMK’DA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER İÇEREN TASARININ KAPSAMI

CMK ve bazı kanunlarda Önemli Değişiklikler Öngören Tasarı Neleri Kapsıyor ?

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair taslağın detayları önemli değişikler içeriyor.Buna göre Adalet Bakanı Sn.Bekir BOZDAĞ’ın 11.10.2016 tarihinde açıkladığı Bakanlar Kurulu’nda imzaya açılan ve bazı maddeleri kamuoyuna yansıyan 54 maddelik kanun tasarısında yer alan yeni düzenlemeler de açığa çıktı.Yapılması planlanan bazı önemli değişiklikler şöyle:

SUÇTAN KAYNAKLANAN MALVARLIĞI DEĞERLERİNİ AKLAMA SUÇUNUN CEZASI ARTACAK

* TCK 282. Maddesinde düzenlenen “Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçu”, Terörle Mücadele Kanunu 4. maddesinde öngörülen terör amacıyla işlenen suçlar kapsamına alınacak ve böylece bu suçun terör amacıyla işlenmesi halinde cezası ve infaz koşulları ağırlaşacak.

PATLAYICI MADDELERİN İZİNSİZ KULLANIMINA İLİŞKİN CEZALAR VE İNFAZ KOŞULLARI AĞIRLAŞACAK

*Patlayıcı maddelerin yapımında kullanılan malzemelerin izinsiz olarak bulundurulması veya kabul edilmesi suç olarak düzenlenecek.Cezasının alt sınırı 3 yıldan 4 yıla çıkartılacak.Suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi halinde yarı oranı yerine bir kat artırım yapılacak.

*Çiftçiler vb. meslekler gübreyi bakanlığın koyduğu sınırlara göre kullanacak.Tarlanın büyüklüğünden çok gübre alınması, kentlerdeki gübre alımı gibi şüpheli durumlar incelenecek.Tarım Bakanlığı’nın koyduğu yasak ve sınırlara cezai müeyyide getirilmiş olacak.

TERÖR VE DARBEYE TEŞEBBÜS SUÇLULARI ASKERE TESLİM EDİLMEYECEK

*Terör ve darbeye teşebbüs suçlarından yakalanan asker kişiler emniyetin nezarethanesine konulacak, askere teslim edilmeyecek.Bu hususta 667 sayılı KHK m.6/1-b maddesinde yer verilmiştir.

BASİT YARALAMA SUÇUNDA TUTUKLAMA YAPILABİLECEK

*Mevcut yasada üst sınırı 2 yıla kadar olan suçlarda tutuklama yasağı var.Ancak vücut dokunulmazlığına karşı işlenen suçlarda tutuklama yasağı uygulanmayabilecek.Basit müessir fiil halinde dahi tutuklama kararı verilebilecek.

ÖRGÜT SUÇLARINDA TAHLİYE TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLME SÜRESİ 15 GÜN OLACAK

*Şüpheli veya sanığın tahliye talebi , CMK m.105’e göre üç gün içinde  değerlendirilmelidir.Tasarı ise örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan dolayı tutuklu olanların tahliye taleplerinin 3 gün yerine 15 gün içinde değerlendirilmesini öngörüyor.

KAÇAK KİŞİLERİN MALVARLIĞINA EL KONULABİLECEK

*Daha önce kaçak durumundakilerin malvarlığına el konulması gibi tedbirlere sadece mahkeme aşamasında karar veriliyordu. Yeni düzenlemeye yasalaşırsa,  bu tanım soruşturma aşamasında yapılabilecek. Tebligat ve gazete ilanıyla çağrı yapılmasından sonra kaçak tanımı yapılarak soruşturmaya devam edilecek ve kaçak kişinin malvarlığına el konulabilecek,işyerlerine kayyum atanabilecek.

Terör suçları dışında organ ve doku ticareti ile tefecilik suçlarını işleyenler için de aynı işlem uygulanabilecek.Mal varlığına el koyma tedbirine ağır ceza mahkemesi yerine sulh ceza hâkimi karar verebilecek.

KOLLUĞA İFADE ALMA YETKİSİ

*Şüphelinin aynı olayla ilgili yeniden ifadesinin alınması gerekirse; CMK 148 . madde uyarınca ifade alma işlemini cumhuriyet savcısı yapmaktayken ,  tasarıda  ifade alma işlemini doğrudan kolluk görevlilerinin yapabilmesine olanak tanınmaktadır.

*Azami tutukluluk süreleri dolmuş şüpheli veya sanıkların adli kontrol yükümlülüklerini ihlal etmeleri halinde yeniden tutuklanabilmeleri sağlanacak.

*İletişimin tespiti ve dinlenmesi, taşınmaza el koyma, teknik araçlarla izleme tedbirlerine sulh ceza mahkemesi karar verebilecek.

ARAMA VE ELKOYMA KARARLARINI SAVCILAR VEREBİLECEK,BİLGİSAYAR VE KÜTÜKLERİNE EL KONULABİLECEK

*Bilgisayarda arama ve el koymaya savcı doğrudan karar verebilecek.Mevcut düzenleme hakim kararıyla gerçekleşebileceğini ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının karar verebilmesini içermektedir. Kopyalama işleminin uzun sürecek olması veya teknik zorlukların bulunması durumunda, bilgisayar ve kütüklerine el konulabilecek ve işlem tamamlandıktan sonra bu araçlar iade edilecek.

*Mevcut düzenlemeye göre sanığın veya katılanın duruşmada hazır ettiği tanığın dinlenmesi gerekmekteyken tasarıya göre ; Mahkemeler, sanığın tanık ve uzman kişi çağrılmasını davayı uzatmak için yaptığını tespit ederse bu talebi reddedebilecek.

ZORUNLU MÜDAFİİNİN DURUŞMAYI TERK ETMESİ HALİNDE YARGILAMAYA DEVAM EDİLEBİLECEK

*Sanığa zorunlu olarak tayin edilen avukat duruşmayı mazeretsiz terk ederse o duruşmanın devam edebilmesi için düzenleme yapılacak. Mevcut CMK 188.maddedeki düzenlemeye göre duruşmada zorunlu müdafiinin bulunması şarttır.

CİNSEL İSTİSMAR SUÇUNDA MAĞDURUN YAŞINA GÖRE KADEMELİ CEZA SİSTEMİ

*Türk Ceza Kanunun 103.Maddesinde düzenlenen ve yakın dönemde Anayasa Mahkemesi’nin yaptırımları yüksek bularak iptal ettiği çocukların cinsel istismara uğramasıyla ilgili suçlar için mağdurun yaşına göre kademeli ceza sistemi getirilecek.Mağdur 12 yaşından küçükse sarkıntılık suçunun alt sınırı 3 yıldan 5 yıla, tasaddi suçunun alt sınırı 8 yıldan 10 yıla, nitelikli cinsel istismar suçunun alt sınırı 16 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilecek.

DOLANDIRICILIK SUÇU UZLAŞMA KAPSAMINA ALINACAK

*Uzlaşma kapsamındaki suçlar genişleyecek ve etkin pişmanlık hükümlerinin uygulandığı suçlar da kapsama alınacak. Tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık suçları da uzlaşma kapsamında olacak.

NİTELİKLİ DOLANIDIRICILIK , ORGAN VE DOKU TİCARETİ SUÇLARINDA DA İLETİŞİMİN TESPİTİ YAPILABİLECEK

* İletişimin dinlenmesi tedbirini düzenleyen CMK’nın 135. maddesindeki katalog suçlar arasına, organ veya doku ticareti, nitelikli dolandırıcılık suçları da eklenerek ,düzenlemenin yasalaşması halinde bu suçlardan da dinleme yapılabilecek.

FUHUŞ REKLAMI AMAÇLI EYLEMLER CEZALANDIRILACAK

*Fuhuşun reklamını yapmak amacıyla hazırlanmış görüntü, yazı ve sözleri içeren ürünleri verme, dağıtma veya yayma eylemleri suç olarak düzenlenerek ilk defa yaptırıma bağlanıyor.1 yıldan 3 yıla kadar hapis, 200 günden 2 bin güne kadar adli para cezası öngörülüyor.

KUMAR İÇİN YER VE İMKAN SAĞLAMANIN CEZASI ARTIYOR

*Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçunun cezasında ve alt sınırında artışa gidilerek caydırıcılık hedefleniyor.Mevcut TCK 228.maddesi uyarınca 1 yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmekteyken ; tasarıda alt sınırının bir yıla ve üst sınırının da üç yıla çıkarılması ve adli para cezası alt sınırının da 200 gün olarak belirlenmektedir.

CEZAEVLERİNDEN FİRARA YARDIM EDEN KİŞİLERE CEZA

*Ceza infaz kurumlarına veya tutukevlerine; firarı kolaylaştırıcı her türlü alet ve malzemeyi, her türlü saldırı ve savunma araçları ile yangın çıkarmaya yarayan malzemeyi, alkol içeren her türlü içeceği, kumar oynanmasına olanak sağlayan eşya ve malzemeyi, yeşil reçeteye tabi ilaçları, suç örgütlerini temsil eden yayın, afiş, pankart, resim, sembol, işaret, doküman ve benzeri malzemeler ile örgütsel haberleşme araçlarını, ses ve görüntü almaya yarayan araçları, sokan, buralarda bulunduran veya kullanan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

*Duruşmalar il sınırları içinde başka bir yerde yapılabilecek.Mevcut yasada ancak güvenlik gerekçesiyle ve  yargı hükmüyle davanın başka yere nakline karar verilebiliyor.

ÖRGÜTLÜ OLMAYAN UYUŞTURUCU TİCARETİ SUÇLARINDA DA GİZLİ SORUŞTURMACI

*Gizli soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin hususları düzenleyen CMK 139. maddesindeki, “uyuşturucu” ibaresi, “örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu” şeklinde değiştiriliyor. Düzenleme yasalaşırsa bireysel olarak işlenen uyuşturucu ticareti suçlarında da gizli soruşturmacı görevlendirilebilecek.

YARGILAMANIN BAŞINDA İDDİANAMELERİN TAMAMI OKUNMAYACAK

*Ceza Davalarında duruşmanın başında iddianamenin okunması yerine isnada konu eylemler ve hukuki nitelemenin anlatılmasıyla yetinilecek.Geniş kapsamlı dava dosyalarında binlerce sayfalık iddianamenin okunarak yaşanan zaman kaybının önüne geçilmesi hedefleniyor.

İSTİNAF VE YARGITAY BAŞVURULURINDA PARASAL SINIRLAR DEĞİŞİYOR

*İstinaf kanun yoluna başvuru sınırı 1500 TL’den 7000 TL’ye; temyiz kanun yoluna başvuru sınırı 25000 TL’den 50000 TL’ye çıkarılacak.

*İcra ve İflas Kanununda, istinaf kanun yoluna başvuru sınırı 1000 TL’den 7000 TL’ye; temyiz kanun yoluna başvuru sınırı 10000 TL’den 50000 TL’ye çıkarılacak. İş Mahkemeleri Kanununda, istinaf kanun yoluna başvuru sınırı 1000TL’den 7000 TL’ye; temyiz kanun yoluna başvuru sınırı 5000 TL’den 50000 TL’ye çıkarılacak.

*Yargıtayın bozma kararları üzerine mahkeme ilk kararında direnirse, dosya Yargıtay Hukuk veya Ceza Genel Kurulu yerine ilgili daireye gidecek. Bu durum, ilgili daire ile mahkeme arasındaki uyuşmazlığın artık genel kurul tarafından çözülmeyeceği, yine ilgili dairenin kararına bırakılacağı anlamına geliyor.

*Adalet Bakanlığı bünyesinde Alternatif Çözüm Usulleri Daire Başkanlığı kurulacak.

Tasarının genel çerçevesine baktığımızda ; Kolluk,Savcılık ve Sulh Ceza Hakimliklerinin yetkilerinin arttırılmasını; soruşturma ve kovuşturma aşamalarının daha hızlı ilerleyebilmesi ile kasıtlı olarak yargılamanın sürüncemede bırakılmasına ilişkin girişimlerin önüne geçilebilmesini , özellikle terör suçlularının hareket alanının ilk aşamadan itibaren daraltılabilmesini ve bu amaçla hızlı adımlar atılabilmesini hedeflediğini söyleyebiliriz.

                                                                                                                                                  Avukat Selihan Dicle ŞİMŞEK