Sosyal Medya Alemi Sanal, Cezalar Gerçek

435799998_1388143470

Sadece 10 yıl geriye gittiğimizde hayatımızda hiç olmayan,belki de o zamanın koşullarında hayal dünyamızda canlandırmamız dahi mümkün olmayan ve genel olarak adına “sosyal paylaşım siteleri” dediğimiz icat/araç hayatımıza girdi.Aslında yazılımları daha önce geliştirilmesine karşın özellikle facebook,twitter gibi sosyal medya araçlarının ; birbirine yakın tarihlerde  “etkin” hale getirilerek  bir projenin tüm dünyada aynı anda devreye sokulmuş olduğu fikri de hiç uzak bir ihtimal değil…

Facebook ve Twitter’ın ;  Türkiye’de de özellikle son 5 yıl içerisinde , “hızlı,giderek artan taleple ve ne yazık ki kontrolsüz” şekilde kullanımının artması ; bir çok sorunu da beraberinde getirdi.Yasaların aynı hızla değişemediği ve güncel koşullara ayak uyduramadığı gerçeği ile yüzleşildiğinde ; yargı uygulamaları başta adeta bir boşluğa düşmüş ve bilişim alanında henüz tüm boşluklar tam manasıyla doldurulamamışsa da ; sosyal medya araçları kullanılarak yapılan kişisel hak ihlallerinin bir karşılığı yine de var elbet.

Bilişim Suçlarına İlişkin Kanuni Düzenlemeler :

Bilişim  suçu kavramı  Türk Ceza Kanunun 243-246 .maddeleri arasında düzenlenmiştir.Anılan maddelerde yasa koyucunun bilişim sistemlerine hariçten yapılan müdahaleleri (sisteme izinsiz olarak girme, verileri değiştirme – yok etme, sistemin işleyişini engelleme/ bozma vb.) düzenleme konusu yaptığı görülmektedir. Bu maddeler dışında bilişim suçu kavramı, aynı zamanda bilişim sistemleri araç edilerek gerçekleştirilen tüm suçları da kapsamaktadır.(İftira,hakaret,tehdit,çocukların cinsel istismarı,dolandırıcılık,özel hayatın gizliliğini ihlal,nitelikli hırsızlık,müstehcenlik,halkı askerlikten soğutma vb.)

Bağlantılı olarak Avrupa Konseyi (AK) bünyesinde hazırlanan ve 01 Temmuz 2004’de yürürlüğe giren “Sanal Ortamda İşlenen Suçlar Sözleşmesi” 6533 sayılı Kanunla onaylanarak 02 Mayıs 2014 tarihinde Resmi gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. (http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/08/20140809-5-1.pdf )

Yargıtayın  “Bilişim sistemine girmek” Terimine İlişkin Tanımlaması

Bilişim sistemine girmek, bir bilişim sisteminde bulunan verilerin bir kısmına veya tamamına, fiziken ya da uzaktan başka bir cihaz yoluyla erişilmesidir.Erişimi gerçekleştirmek için gevşek güvenlik önlemlerinden faydalanılabileceği gibi,var olan güvenlik önlemlerindeki boşluklar da kullanılabilir.Ağ üzerinden virüsler,truva atı(trojan horse),macro virüsü, solucanlar kullanılarak veya sistemin açık kapıları zorlanarak giriş yapılabilir.Bilgisayar veri ve sistemlerine yapılan izinsiz giriş, aynı zamanda, “bilgisayara tecavüz”, “kod kırma” ya da “bilgisayar korsanlığı” olarak da tanımlanmaktadır.Suçun, başkasına ait bilgisayarın açılarak içindeki verilerin görülmesi biçiminde olabileceği gibi, bir ağ aracılığıyla bilişim sisteminde oturum açılması yoluyla da işlenebilir. Girmede, iletişimin kablolu veya kablosuz olmasıyla mesafenin yakın ve uzak olması arasında da fark yoktur.Bir bilişim sistemine e-posta veya dosya gönderilmesi durumunda, bilişim sistemine girme söz konusu olmayıp yalnızca veri gönderildiğinden, bu durum girme kapsamında düşünülemez. .(Yargıtay 8.Ceza Dairesi,2014/19342 E.,2015/2322 K.sayılı ve 03.02.2015 tarihli kararı)

“Belirtmekte fayda var ki ;bir kişinin şahsi  bilgisayarına ait işletim sistemine bir başka internet kullanıcısının, mağdurun rızası olmaksızın girmesi de suç teşkil etmektedir.”

“Sosyal Medyanın Sınırsız Özgürlük Alanı Olduğu Yanılgısı”

Kanuni düzenlemeler ışığında ; aslında en popüler sosyal paylaşım sitelerinden olan  ne Facebook ne de Twitter “sınırsız bir özgürlük alanı” değildir. “Yaptırımları hakkında kanaat sahibi olmadığından,eylemini basite indirgeyerek suç işleyen vatandaş” ile “işlenen bu suçun mağduru olan ve haklarını,yeterince bilmeyen vatandaşın” aslında “bilmeden -sınırsız özgürlük- bahşettiği/zannettiği  alanlardır” bu mecralar…

Öncelilkle en çok mağdur olunan hususlardan biri olan“Facebook  ve Twitter  hesaplarının çalınması”  ve ” başkası adına sahte hesap açılması” halinde “hukuken” ne yapabiliriz? Sorularına cevap vermek yerinde olacaktır.

Kanuni düzenlemeler çerçevesinde Facebook ve Twitter hesabının çalınması halinde hukuken neler yapabiliriz ?

Facebook ve Twitter hesabı kullanıcısı , hesabının çalındığını fark ettiğinde öncelikle erişiminin engellendiğine dair savcılığa veya kolluk birimlerine şikayet beyanında  bulunmalıdır.Aslında sosyal medya  hesabı çalınan kullanıcının yapması gereken neredeyse tek şey de budur.Çünkü şikayet üzerine tüm prosedür zaten soruşturma mercilerince yürütülecektir.

Facebook ve Twitter hesabı çalınan kişinin/mağdurun şikayeti üzerine soruşturma mercileri nasıl bir prosedür işletecektir ?

1-)Mağdurun şikayeti üzerine öncelikle erişimi engellenen adresin şüpheliye ve şikayetçiye ait olup olmadığının saptanması gerektiğinden ; bu husus ilgili mercilerden sorularak adreslerin oluşturulma tarihi,kim tarafından oluşturulduğu ve IP  numarası sorulacaktır.Erişimin engellediği iddia olunan tarih/tarihler ve takip eden günlerde şikayetçinin hesaplarına giriş yapılıp yapılmadığı, erişim sağlanmışsa IP bilgileri, bu tarihler itibariyle hesaplara ait şifrenin değiştirilip değiştirilmediği, değiştirilmiş ise ne zaman ve hangi IP numarasıyla yapıldığı araştırılacaktır.IP adresi kayıt bilgilerinden, ilgili yerlerden,sisteme giriş yapan veya başarısız olan IP numaraları kullanıcılarının adres ve telefon bilgileri istenecek, aynı şekilde şüpheliye ait olduğu iddia olunan hesabı kullanan IP numaraları saptanıp adres ve telefon bilgileri de istenecektir. Erişimin sağlanamaması halinde, giriş yapmak isteyenler arasında şikayetçinin de bulunup bulunmadığının IP numarasından tespit edilerek iddianın doğruluğu belirlenecektir.

*Google, Yahoo, Facebook, Skype, Hotmail,Twitter,Youtube gibi firmaların merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunmaktadır.Sanal ortamda işlenen suçların büyük çoğunluğu anılan yer sağlayıcılara ait internet siteleri kullanılarak işlendiğinden ve bu suçların soruşturulması için gerekli olan trafik bilgileri ceza istinabe yoluyla ABD adli makamlarından istenildiğinden ; uygulamada maalesef aksaklıklarla karşılaşılmaktadır.(Türk mahkemelerinin içerik kaldırma ve bilgi talep etme yönündeki taleplerine kayıtsız kalındığı gerekçesiyle , 20 Mart 2014 gecesi Twitter’a erişimin kapatılmasının asıl sebebi de aslında bu olup,tüm vatandaşların mağduriyetini önlemeye yönelik verilmiş haklı bir tepki olduğunu belirtmeden geçemeyeceğim.)

2-)Şikayetçi/Mağdur ve şüphelinin  bilgisayarlarına veya akıllı cep telefonlarına el konulup hard diskleri incelenecek aralarında bağlantı ve veri akışı olup olmadığı saptanıp ele geçirilen adresten bir başka adrese yazı veya görüntü gönderilmiş ise, bu olaya dair bilgi sahipleri ile ele geçirilen adres kullanılarak ulaşılan adres sahipleri varsa tanık olarak dinlenecek, şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılacak, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılarak, bu kayıtlar çözülerek metin hâline getirilebilecektir. ( Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymaya ilişkin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu  Madde 134 gereği)

Soruşturma neticesinde “şüphelinin suçu işlediğine dair” yeterli delile ulaşılırsa !

Cumhuriyet Başsavcılığı , soruşturma neticesinde ; şüphelinin kimliğine ve şüphelinin,mağdura ait Facebook ve Twitter hesabını çaldığına ilişkin yeterli delile ulaşırsa ; buna ilişkin iddianame hazırlayacak ve şüphelinin işlemiş olduğu suç sebebiyle cezalandırılması istemiyle ; dosyayı ceza mahkemesine gönderecektir.Bu aşamadan itibaren artık soruşturma aşaması bitmiş ve dosyanın mahkemeye gelerek iddianamenin kabulü ile kovuşturma/yargılama aşaması başlamış olacaktır.Taraflar,varsa tanıklar mahkemece dinlenecek , soruşturma aşamasında toplanan deliller değerlendirilecek ve suçun sabit olduğuna dair yeterli kanaat oluştuğunda ; sanık cezalandırılacaktır.

Başkasına ait bir Facebook ve Twitter  hesabını çalmanın ve bilişim sistemine izinsiz giriş yapmanın cezası nedir ?

Türk Ceza Kanunu Madde 24’e göre ,Hukuka Aykırı Olarak Bilişim Sistemine Girme ve Sistemde Kalma Suçunun cezası bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.Türk Ceza Kanunu Madde 244/1-2 ,maddesi uyarınca bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez  kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.Fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması hâlinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

“Başkasının adını ve fotoğrafını kullanarak Facebook ve Twitter hesabı açmanın cezası nedir ?

Türk Ceza Kanunu madde 134 gereği bu eylem , özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturmaktadır.Buna göre ;  Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse,bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat arttırılır. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.”

“Cezalar bunlarla da sınırlı değil !”          

Facebook ve Twitter hesaplarının çalınması veya sahte hesap açılması halinde ; temel cezai yaptırımları kısaca belirttik.Ancak kanuni yaptırımlar elbette bununla da sınırlı değil.Bu fiillere ek olarak , başkaca suçlar da (Hakaret,tehdit,dolandırıcılık,kişilerin huzur ve sükununu bozma,haberleşmenin gizliliğini ihlal,kişisel verilerin kaydedilmesi vb.)  işlenmişse;  suçlular hakkında bunlar yönüyle de “cezanın ağırlaşmış hali” veya ağırlaştırıcı hali öngörülmemişse  “ayrıca cezaya” hükmolunur.

 “Sınırsız özgürlük alanı sanılan sosyal paylaşım sitelerinin , sınırlarından kısaca ve genel çerçevesiyle bahsetmeye çalıştım.Sosyal paylaşım sitelerinde,sınır ihlali yapmadan paylaşımda bulunmak dileğiyle…”

(İlk yayınlanma www.bilgicagihaber.com , 31.03.2016)                                 Avukat Selihan Dicle ŞİMŞEK

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir